.

 

BORBA ZA DODELU PAŠNJAKA

 

Pošto su se stanovnici novoosnovane kolonije isključivo bavili zemljoradnjom, što podrazumeva i razvoj stočarstva pa se ukazuje prirodna potreba za pašnjakom koji će služiti za ispašu stoke. Kao uopšte u sprovođenju agrarne reforme bilo je velikih poteškoća i nepravilnosti u dodeli pašnjaka kolonistima kako u Vojvodini tako i u Banatu. Neka novoosnovana naselja su veoma lako dolazila do pašnjaka, neka sa teškom mukom tek posle nekoliko godina, a nekima je čak i oduzeto od onoga što im je dato.

Stanovnici Putikova su godinama upućivali molbe Ministarstvu poljoprivrede za dodelu pašnjaka. Za ovu priliku izdvojićemo molbu koju su meštani uputili Savezu agrarnih zajednica u V. Bečkereku sledeće sadržine:

“Predstavnici ove zajednice podneli su žalbu gosp. Ministru poljoprivrede i predali je lično 12. 3. ove godine pod brojem zajednice 20 od 10. 3. 1934. godine, a ista žalba je zavedena pod brojem min. Poljoprivrede 16161/VIa od 12. 3. 1934. godine žalba se odnosi na odluku komisije za utvrđivanje objekata kojom je odlukom vraćeno svo zemljište opštini Uzdin a koje je bilo pod udarom agrarne reforme pa i svi pašnjaci, tako da za našu koloniju nije rezervisano ni stope pašnjaka, dok opština raspolaže sa više hiljada jutara paše. Ipak joj je vraćen pašnjak od 500 jutara s motivacijom da joj je potreban. Ova zajednica je uputila Ministarstvu poljoprivrede tri molbe: pod brojem 37. od 27.III 1932.g. broj 12. od 23.III 1933.g. i broj 40 od 26.H 1933.g. i kojima je molila nadležne da se koloniji dodeli pašnjak koji se nalazi kraj same kolonije, a koja površina iznosi samo 23. jutara, i oni nas preko sviju naših dokaza i navedenih razloga upućuju da iskorišćavamo pašnjak zajednički, dok neće da nas razumeju da mi apsolutno nemožemo da se koristimo ostalom njihovom pašom zbog udaljenosti koja iznosi preko 8 kilometara, jer kada bi mi mogli da se koristimo onom pašom od više hiljada jutara ni na um nam ne bi palo da tražimo ovaj pašnjak od 23 jutara koji je uz samu koloniju, a koji pašnjak nećemo dobiti badava, već ga moramo platiti, i ako nam ovaj pašnjak Ministarstvo ne dodeli onda će naša kolonija biti ograđena sa sve četiri strane privatnim zemljištem, tako da apsolutno nećemo imati nikakve izlaze. I ako se to dogodi onda ćemo biti ubeđeni da o kolonijama i njihovom napretku nadležni apsolutno nevodu računa, i da će sudbina naše kolonije biti predata u ruke jednoj anacionalnoj opštini kao što je Uzdin. Da se to nebi dogodilo, mi učtivo molimo savez da uzme u zaštitu interese ove kolonije i da kod nadležnih izdejstvuje da se našim opravdanim molbama udovolji. Ako bude potrebno mi ćemo osnovati (pašnjačku) zadrugu ako nije moguće da se dodeli zajednici ili da se pomenuti pašnjak podeli na parcele i da svaki svoj deo otplati, s tim da isti pašnjak nemože niko otuđiti.

U nadi smo da će naslov ovoj našoj molbi udovoljiti.

Beležimo se zadrugarskim pozdravom

U Uzdinu kolonija Putnikovo 12.III 1934.g.

 

Pod predpostavkom da se Savez agrarnih zajednica u V. Bečkereku povodom ove molbe zauzeo kod Ministarstva poljoprivrede, najverovatnije da je pomenuto ministarstvo ostalo pri svom stavu da se pašnjak koristi zajednički, jer su meštani kolonije Putnikovo već iduće godine, tačnije 26.marta 1935. godine uputili molbu “Kraljevskoj banskoj upravi dunavske banovine“ u Novom Sadu gde se između ostalog kaže sledeće:“...dovedeni smo u tako neugodan i težak položaj  da već sada nismo u stanju da odgovorimo svojim obavezama prema državi, pošto se naši proizvodi prodaju jeftino, a stoka nemože da se drži i othranjiva bez pašnjaka. Smatramo da nije pravo da uzdinci raspolažu sa više od 3000kj. pašnjaka, kojim mi nemožemo da se koristimo zbog prevelike udaljenosti i da njihova stoka uživa u izobilju, dok naša, ono malo što je ima, prosto skapava, pa molimo da nam se dodeli pašnjak od 23kj. koji se nalazi uz samu koloniju... Napominjemo da pašnjak koji tražimo može ministarstvo kompenzirati opštini Uzdin, ako joj vrati 23kj. od zemlje oduzete joj u Pančevačkom ritu.”

Odgovor Ministarstva poljoprivrede je i ovog puta bio kratak i kategoričan, ge se pored ostalog kaže: “...jer zato nema mogućnosti”.

Na osnovu dosada izloženog jasno se vidi da su meštani kolonije Putnikovo dobro bili obavešteni o radu komisije za likvidaciju agrarne reforme, gde je prilikom revizije agrarnih objekata opštini Uzdin vraćeno 500kj. pašnjaka. Međutim sasvim je nerazumljiva odluka Ministarstva poljoprivrede koje je na sve molbe i žalbe meštana nove kolonije odgovorilo negativno. Očigledno je da su se ovakve odluke donosile iz kancelarija, jer oni koji su takve odluke donosili nisu mogli, ili nisu hteli da shvate da se meštani ove kolonije zbog velike udaljenosti (preko 8 km.) nisu mogli služiti ostalim delom uzdinskog pašnjaka (preko 3000 kj.).

Ovakvih slučajeva gde su pašnjake koristili i starosedeoci i doseljenici vilo je više u Banatu, pa je komisija za likvidaciju agrarne reforme u Petrovgradu (od 1935. godine V. Bečkereg dobija naziv “Petrovgrad”) je smatrala da “naseljenici u takvim slučajevima nebi uvek bili zaštićeni, jer bi se pašnjak preveo na ime upravne opštine, gde su u većini zastupane narodne manjine”, pa je ista komisija rešila da 12. oktobra 1937. godine agrarni subjekti (a među njima i naseljenici) u Banatu organizuju pašnjačke zadruge “te tako kao pravno lice postanu sposobne za sticanje imovine i gruntovnog prenosa dodeljenih pašnjačkih površina”.

O svemu ovome mesna agrarna zajednica u Putnikovu je bila obaveštena pa je ponovo poslala dopis Savezu koji je tražio od ove zajednice da da jednog delegata radi dogovora oko osnivanja pašnjačkih zadruga. U ovom dopisu se između ostalog kaže: “...i učtivo molimo Savez da kada se bude išlo da se napravi jedna predstavka, da se reši pitanje pašnjaka za sve kolonije, jer mi, tj. naša kolonija nema ni stopu pašnjaka, premda pored same kolonije postoji pašnjak, ali nam uzdinci nedaju da se njime koristimo, i ako ostanemo ovako bez paše mi smo osuđeni na propast. Zato učtivo molimo Savez, već kad se ide da se i to pokuša kod nadležnih, nebi li bog dao da se i to pitanje reši.”

Interesantno je da agrarni subjekti a naročito naseljenici, nisu žurili sa osnivanjem agrarnih zadruga, pa je komisija za likvidaciju agrarne reforme naredila 1939. godine osnivanje agrarnih pašnjačkih zajednica. Međutim, nema podataka da su meštani u Putnikovu osnovali pašnjačku agrarnu zajednicu jer su i onako bili prenatrpani obavezama u mesnoj agrarnoj zajednici.

Iako su ostali bez pašnjaka u dobroj meri i zbog pravnih zavrzlama, meštani su se svim silama trudili da kako teko održe stočni fond. Tako su 14. maja 1939. godine od Kraljevske Banske Uprave u Novom Sadu dobili 9915 dinara na ime pomoći za kupovinu priplodne stoke (bika i nerasta) “Pošto momentalno nemože da se izvrši nabavka priplodne stoke, to meštani radi sigurnosti ulažu sav ovaj novac u blagajnu srpske pravoslavne crkvene opštine u Putnikovu. Novac da se nevodi u blagajničkom dnevniku kao gotovina crkvene opštine već se ima dati na priplod u poštansku

.

Veliki pašnjak 2003.

.

 štedionicu na poštansku knjižicu crkvene opštine. Da se novac čuva kao depozit dok se ne jave potrebe za kupovinu priplodnih grla.” (Ovaj tekst je prepisan iz zapisnika crkvene opštine u Putnikovu od 14. maja 1939. godine)

Međutim, kako su meštani kasnije pričali, ovaj novac je u toku rata (1941-1944) zbog visoke inflacije obezvređen, tako da su meštani ostali bez svojih prvih priplodnih grla.

Posle završetka II sv. rata, u jesen 1945. godine kako u svom rukopisu piše Milan Radovanović“... pokrenuta je akcija preseljenja Putnikovaca u Kačarevo. Dece u školi je bilo sve manje pa je postojala opasnost da se  zatvori. Selo nije imalo svoj pašnjak što je kočilo ekonomski razvoj, a opasnost od podzemnih voda je bila stalno prisutna, tako da su meštani odlučili da pošalju jednu delegaciju u Beograd i da se od Ministarstva za kolonizaciju traži da se stanovnici Putnikova presele u Kačarevo. Ministarstvo je ovaj zahtev odbilo i umesto preseljenja meštanima Putnikova dodelilo pašnjak u površini od 23kj. koji se nalazi odmah uz selo, isti onaj pašnjak koji su meštani punih 10 godina tražili da im se dodeli”. Pašnjak je ustupljen koloniji Putnikovo na korišćenje a gruntovni vlasnik je opština Uzdin (danas mesna zajednica Uzdin).

Tako su meštani Putnikova posle 20 godina od naseljavanja dobili svoj pašnjak. Ova površina pašnjaka je bila dovoljna za održavanje stočnog fonda, tako da je mali pašnjak ostavljen kao sportsko igralište što je i danas tako. Danas se na veliki pašnjak uglavnom čuvaju krave, vrlo malo koza i ovaca, a svinje ne idu na pašu od 1973. godine kada je selo dobilo asfaltni put.