.

 

      HIDROGRAFSKE PRILIKE

 

   Putnikovo je i danas ostalo malo mesto zahvaljujući mnogobrojnim činiocima, a jedan od najznačajnijih su svakako i podzemne vode.

Aluvijalna ravan Tamiša i lesna terasa, odnosno severozapadni deo teritorije opštine Kovačica karakteriše se bogatstvom podzemnih voda, dok je lesna zaravan u tome veoma siromašna (od Đala idući prema Padini)

Nivo podzemnih voda u ovom području u velikoj meri je uslovljen promenama vodostoja Tamiša i Nadele, kao i priticanjem atmosferskih taloga. Maksimalni vodostaji javljaju se skoro redovno u prolećnom periodu godine, kao posledica otapanja snega i obilnih prolećnih kiša, tako da podzemna voda izbija na površinu zemlje. Na pojedinim mestima gde je selo locirano, bilo je površinskih voda (bara) tokom cele godine. Južno od mesta iza velikog pašnjaka bila je velika bara obrasla trskom, a na malom pašnjaku u prvoj trećini sela bila je bara u prečniku 50-100m. Tokom kišnih gofina u severnom delu mesta bašte su uglavnom bile pod vodom tokom cele godine.

Visinska razlika između sela i uzvišenja Đal je 6-8m. Tako da se prilikom obilnih kiša voda prirodnim padom sliva u selo i nanosi velike štete stanovništvu.

Prema podacima Pančevačko-Kovinske vodne zadruge (za period koji nas interesuje 1924-2002 g.) većih poplava za ovo područje bilo je 1926.g. Međutim, poplave od unutrašnjih (podzemnih) boda u 1932. godini mogu se okarakterisati kao katastrofalne. U drugoj polovini oktobra 1931. godine bile su veoma jake kiše, gde je vodena masa znatno povećana snežnim padavinama koje su se počele topiti. Na teritoriji opštine Kovačica te godine je poplavljeno 17000ha.

U svom rukopisu “Letopis Putnikova” Milan Radovanović pominje veliku poplavu 27. marta 1932. godine i kaže: "Usled naglog topljenja snega toliko vode je bilo u selu da se na nekim mestima samo čamcem moglo prelaziti.

.
Zbog poplave Dragutin Stanković (u sredini) sa majstorima morao je ceo zid do ulice ponovo da zida

Nekoliko kuća je srušeno a mnoge su oštećene. Poplava je bilo i 1937 i 1941.godine. Anđelija Milić danas ima 92 godine i dobro se seća te 1941. godine, muž Milić Vladimir joj je odveden u ropstvo (u Nemačku) a voda počela da urušava kuću. Sa dvoje male dece preživela je i to, jer su meštani pritekli u pomoć. Najveće poplave u istoriji vodenih zadruga bile su 1942. godine. Prema podacima Banatskih vodnih zadruga bilans poplave od podzemnih voda u Banatu je sledeći: Srušenih kuća 2000, ozbiljno oštećenih kuća 7900, poplavljeno 498000 katastarskih jutara. Što se putnikova tiče 1940. godine. nadošle su podzemne vode gde je oštećeno mnogo kuća koje su morale biti podziđivane ciglom. 

Isto je bilo i 1942. godine pa je Ilija Škundrić geometar iz Kovačice trasirao kanale kroz selo. Kanale su iskopali meštani dobrovoljnim radom, tako da je donekle ublažena opasnost od podzemnih voda. Godine 1944. podzemne vode nanose velike štete kućama, tako da su mnogi meštani bili prinuđeni da zamene potpuno mokar zemljani pod novom suvom zemljom. Poplava većih razmera je bilo 1956, 1965, 1970. i 1975. godine i manjih 1981, 1984, 1986 i 1987. Poslednja kuća koja je urušena od podzemnih voda je kuća Subotić Stevana koji je kasnije podigao novu od čvrstog materijala. 1954. godine prokopan je dobrovoljnim radom meštana dubok i širok kanal iza bašta u Stankovoj ulici koji je pored groblja odovodio vodu u baru na veliki pašnjak. Ovaj kanal je u mnogome doprineo da se voda povuče iz bašta, pa su meštani malo odahnuli. Međutim opasnost od poplava iz podzemnih voda je i  dalje bila prisutna. Vodoprivredna organizacija “Tamiš-Dunav” Pančevo je 1970. godine prokopala kanal širine 5m i dubine 1m kroz Davidovu ulicu koji prolazi kroz veliki pašnjak i pored Uzdina do Idvorske pumpe odvodi vodu u Tamiš.

.

Kanal 1 kroz Davidovu ulicu (1970.g.)

U monografiji Pančevačko-Kovinske vodne zajedruge povodom ovog kanala piše sledeće: Selo Putnikovo je bilo ugroženo od visokog nivoa podzemnih voda, kao i padavina, s obzirom da se ovo naselje nalazi u jednoj depresiji nedaleko ispod područja deliblatske peščare. Angažovanjem pogona i uz pomoć meštana, otklonjena je opasnost i sprečeno plavljenje naselja. Prolaskom ovog kanala isušene su bare na malom i velikom pašnjaku, tako da je znatno smanjen nivo podzemnih voda, Tokom 1977-1978. pored samog sela (300m) sa uzdinske strane prokopan je kanal “Nadela” širine 10 i dubine 3m. Nadela je ogranak osnovne kanalske mreže hidrosistema “Dunav-Tisa-Dunav”. Kod Botoša izgrađen je vodozahvat na kanalu DTD, sa zahvatanjem 20m3/s vode i “Kaljov” kroz koji voda (5m3/s) stiže do crpne stanice “Tomaševac” kapaciteta 5m3/s koji diže vodu na lesnu terasu. Od crpne stanice “Tomaševac” voda gravitacijom, kroz iskopani kanal (Nadela) za protok od 5m3/s, stiže do Dunava kod Ivanova, gde je izgrađena crpna stanica za odvodnjavanje “Ivanovo-Nadel” kapaciteta 5m3/s. Nadela sa Kovačičkim kanalom na dužini od 63km služi za odvodnjavanje poljoprivrednih površina, odpadnih i atmosferskih voda iz naselja, otpadnih voda iz industrije i za navodnjavanje poljoprivrednih površina. Preostali deo kanala “Nadela” u dužini od 30k služi za snabdevanje vodom.

.

Kanal “Nadela” na ulazu pored sela.

Kanal je predviđeno da bude širi

(sa leve i desne strane ostavljeno je zemljište u širini po 20m)

.
Most na kanalu “Nadela”. Ulaz u Putnikovo sa južne strane.
.
Kanal “Nadela” prolazi pored samog sela (300m)

Manji kanal koji se službeno zove “K1” iskopan 1970. godine kod Uzdinske pruge prolazi ispod kanala “Nadela” odovdeći vodu u Tamiš i kanal “Nadela” što se Putnikova i Šire okoine tiče rešili su problem podzemnih voda. Dokaz za to je 1999. godina kada je marta meseca od podzemnih voda samo na teritoriji opštine Kovačica porušeno i oštećeno više stotina kuća (naročito u Debeljači i Idvoru). U Putnikovu su samo pročošćeni kanali, plavljenja većih razmera nije bilo.

Jula meseca, 1987. godina, može se smatrati za jednu od najvećih poplava posle II svetskog rata. Za samo nekoliko sati bile su dve velike provale oblaka, tako da je severni deo sela (koji je za jedan metar niži od južnog dela) bukvalno bio pod vodom. Formiran je krizni štab u mesnoj zajednici Uzdin. Lukić Dragan je ultom pokušao da u severnom delu iza Davidove ulice probije do kanala “Nadela”, ali voda je bila toliko velika da u tom pokušaju nije uspeo. Kanal u Davidovoj ulici je bio prepun, tako da ispust koji vodi vodu ispod asfalta na veliki pašnjak nije mogao da primi višak vode pa je ona prelazila preko asfalta. Meštani su bili u panici jer se spremao i treći pljusak, pa je rešenje nađeno tako što je iz ribnjaka doneta crpna pumapa (10000 litara u minuti) koja je celu noć prebacivala vodu u kanal na veliki Pašnjak.

U toku sutrašnjeg dana voda se povukla, tako da su meštani konačno odahnuli.

Opasnost od poplavljenja postoji i danas od površinskih voda koje posle obilnih kiša plave severni deo sela u Stankovoj ulici. Razlog za to je taj, zato što su loše urađeni kanali koji odvode vodu u veliki kanal u Davidovoj ulici. Nadamo se da će meštani što skorije rešiti i ovaj problem, tako će konačno biti otklonjena opasnost plavljenja od površinskih voda.